Hamelbroek + Hamelbroekweg (Rotselaar)

Kort

De naam is een vervorming van Hammer-broek: het woord ham was de gangbare term die in de middeleeuwen werd gebruikt voor zowel oude als recentere riviermeanders.

Duiding

Het Hamelbroek is een grote, natte depressie tussen de rechteroever van de Dijle, het gehucht Kwellenberg en het Ganspoelderveld, waarover de Grensstraat loopt. Dit broek of ‘moeras’ ligt in een fossiele ijstijd-meander van de Dijle. Op het einde van de laatste ijstijd, tijdens het zogeheten Jonge Dryas (ongeveer 12.500 tot 11.500 jaar geleden), zorgde afsmelting van sneeuw en ijs in de zomers voor zeer grote debieten, 10 tot 15 keer groter dan vandaag. De Dijle veranderde in de zomer in een grote smeltwaterrivier, die grote, langgerekte meanders vormde. Het Hamelbroek en ook de Gever liggen in twee dergelijke fossiele ijstijd-meanders. Dat verklaart waarom ze tot vandaag erg drassig zijn. Ook de naam van het Hamelbroek herinnert aan die grote prehistorische meander. De naam is een vervorming van Hammer-broek: het woord ham was de gangbare term die in de middeleeuwen werd gebruikt voor zowel oude als recentere riviermeanders.

De Gever (Gever Broeck) en het Hamelbroek (de groene ruime rechts) op een kaart uit 1659 (het noorden ligt links). (Rijkarchief Leuven)

Informatie: dr. Bart Minnen, historicus verbonden aan de KU Leuven.